مساوى با بيست مثقال شرعى است ، يعنى اگر قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده ( گلپايگانى : بعد از كم كردن مخارجى كه براى به دست آوردن آن مصرف كرده ) به 15 مثقال طلا برسد ، بايد خمس آن را بدهد . ( صافى : و احتياط آن است كه مخارجى را كه براى بدست آوردن ، مصرف كرده ، در مقام احتساب نصاب كم نكند و در مقام اداى خمس آنچه را پس از كم كردن اين مخارج باقى مىماند ، بدهد ) . خوئى ، تبريزى : مسأله نصاب معدن 15 مثقال معمولى طلاى مسكوك است ، يعنى اگر قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده ، [ 1 ] به 15 مثقال طلاى مسكوك برسد ، بايد خمس آنچه را كه پس از كم كردن مخارجى كه كرده است باقى مىماند ، بدهد . فاضل : مسأله نصاب معدن ( 15 ) مثقال طلا مىباشد ؛ اگر مقدار معدن استخراج شده به مقدار مذكور برسد مستحبّ است خمس آن را بدهد هر چند اگر مخارج آن را كسر كند از حد نصاب كمتر شود . و اگر مقدار معدنِ استخراج شده بعد از كسر مخارجى كه صرف آن شده به حد نصاب مذكور برسد واجب است خمس آن را بدهد . مكارم : مسأله احتياط واجب آن است كه نصاب معينى در [ معدن ] نيست ، يعنى آنچه را از معدن استخراج مىكنند كم باشد يا زياد خمس دارد . مخارج و هزينه استخراج معدن و تصفيه آن ( در صورتى كه احتياج به تصفيه دارد ) و همچنين اجاره‌اى را كه جهت معدن مىپردازد از آن كم مىشود و باقيمانده خمس دارد ، ولى مخارج سال از درآمد معدن كسر نمىشود . مسأله 1800 استفاده‌اى كه از معدن برده ( 1 ) اگر قيمت آن به 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا نرسد ( 2 ) ، خمس آن در صورتى لازم است كه به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب او ( 3 ) از مخارج سالش زياد بيايد . ) * ( 1 ) بهجت : سودى كه از معدن برده . . ( 2 ) اراكى ، گلپايگانى ، صافى : اگر قيمت آن به 15 مثقال طلا نرسد . . خوئى ، سيستانى : چنانچه قيمت چيزى كه از معدن بيرون آورده ، به 15 مثقال طلاى مسكوك نرسد . . تبريزى : استفاده‌اى كه از معدن برده چنانچه قيمت چيزى كه از معدن بيرون آورده ، به 15 مثقال طلاى مسكوك نرسد . . نورى : اگر قيمت آن به 105 ثثقال نقره سكه دار يا 15 مثقال طلاى سكه دار نرسد . . بهجت : اگر قيمت آن به 15 مثقال طلاى سكه دار نرسد ، بنا بر أقوى . . ( 3 ) سيستانى : منفعتهاى ديگر او . . مكارم : رجوع كنيد به ذيل مسألهء 1799 [ 1 ] سيستانى : پس از كم كردن هزينهء بيرون آوردن ، به 15 مثقال معمولى طلاى مسكوك برسد ، مخارج بعدى آن از قبيل هزينهء خالص سازى ، از آن كسر مىشود و خمس باقى را بدهد .